Câu chuyện ứng xử với thiên nhiên – PHANBOOK.VN

Câu chuyện ứng xử với thiên nhiên

ThHai cuốn sách "Đầm lầy" và "Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ" không chỉ nghiên cứu lịch sử môi trường - địa lý, mà còn nói lên câu chuyện ứng xử với thiên nhiên.


Đầm lầy: Kiến tạo quốc gia và tự nhiên vùng đồng bằng sông Cửu Long (nguyên tác: Quagmire: Nation-Building and Nature in the Mekong Delta) của David Biggs thuộc mảng lịch sử môi trường, một chủ đề khá xa lạ trong đời sống sách vở ở nước ta.

Cuốn sách được trao giải thưởng George Perkins Marsh 2012, nghĩa là được vinh danh là cuốn sách hay nhất về lịch sử môi trường năm 2012.


Sách Đầm lầy. Ảnh: PhanBook.


Lịch sử môi trường - địa lý vùng đồng bằng sông Cửu Long


David Biggs - một học giả người Mỹ - qua cuốn sách của mình, diễn giải một đoạn sử khá dài về vùng đất miền Nam Việt Nam.

Để làm được điều đó, David Biggs tập trung khai thác tài liệu quan trọng, đặc biệt kho tài liệu tiếng Pháp, mà người đọc sẽ thấy độ công phu của nguồn dẫn và sự chỉn chu của tác giả nơi “Thư mục tham khảo” hay những chú thích hình ảnh trong phần chính văn.

Không chỉ dừng lại ở nội dung bao quát trong nhan đề cuốn sách, Đầm lầy còn mang đến cho độc giả những kiến thức nền tảng về lịch sử khẩn hoang vùng đồng bằng sông Cửu Long qua các thời kỳ lịch sử, hay một tóm tắt công phu và kỹ lưỡng về lịch sử Nam kỳ thời tiền thuộc địa cho đến khi trở thành xứ thuộc địa rồi khai thác thuộc địa của người Pháp thập niên 1860 trở về sau - những điều mà lâu nay chúng ta thường đọc qua các tài liệu do người Pháp viết.

David Biggs phác họa từ địa hình vùng châu thổ sông Cửu Long, tứ giác Long Xuyên… đến những đợt di dân, định cư, cộng cư, khai phá, tiếp biến và giao lưu văn hóa; rồi sự thích ứng, cộng sinh với môi trường cùng tác động đến thiên nhiên (nới rộng hệ thống kênh rạch), cải tạo môi trường (khẩn hoang, đào kênh, chia ô đất cho các lượt di dân mới, hệ thống xuống cấp, trở thành chiến trường, đất bỏ hoang thành đầm lầy…).

Tác giả cũng nêu những hệ quả như việc người dân vùng châu thổ sông Cửu Long phải sống chung với lũ và những tác động khó tiên đoán của thiên nhiên.

Lịch sử sông nước, đời sống thương hồ, cảnh quan thiên nhiên và con người là những cấu thành của văn hóa - văn minh xứ sở; vì không thấu hiểu lịch sử nói chung nên người Pháp và cả người Mỹ đã nhận thất bại trong việc muốn cai trị vùng đất này.


Sách Những ngày cuối cùng của dòng Mekong hùng vĩ (trái) và Đầm lầy. Ảnh: Thư Hương.


Nỗi lo về dòng Mekong


Đầm lầy là cuốn sách thú vị, không chỉ bàn đến những vấn đề về môi sinh, lịch sử chính trị, lịch sử môi trường - địa lý nhân văn mà còn mang đến cho độc giả một câu chuyện cuốn hút giàu chất văn và những bài học từ quá khứ, của lịch sử trong việc ứng xử với thiên nhiên.

Bài học này được đề cập tiếp nối qua cuốn sách Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ (nguyên tác: Last days of the mighty Mekong) của Brian Eyler vừa được Nguyễn Đình Huỳnh dịch sang tiếng Việt.

Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á của Trung tâm Stimson tại Washington, không viết Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ như một báo cáo chính sách khô khan.

Trong vai trò nhà du hành, anh đã viết một cuốn sách du lịch từ thượng nguồn đến hạ nguồn sông Mekong thực sự hấp dẫn, từ rìa dãy núi Himalaya ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đến đồng bằng sông Cửu Long (Việt Nam), với những mô tả sống động về những nơi anh đến thăm cũng như những người anh tiếp xúc.


Một đoạn sông Mekong chảy qua Thái Lan. Ảnh: Nytimes.


Nội dung cuốn sách tập trung tìm hiểu bốn chủ đề lớn đang diễn ra ở lưu vực này: 1) Quản lý các tài nguyên thiên nhiên và văn hóa với trọng tâm cụ thể là nước, đầm lầy, rừng; 2) Phát triển du lịch; 3) Di cư từ nông thôn ra thành thị; 4) Tác động của biến đổi khí hậu.

Brian Eyler viết cuốn sách với một phần nỗi lo “về một Trung Quốc đang trỗi dậy sẽ tác động đến các quốc gia cuối dòng Mekong như thế nào” cùng đó là sự thấu hiểu về “thế lưỡng nan” trong chiến lược phát triển của sáu quốc gia liên quan.

Mekong - con sông dài nhất Đông Nam Á, xuyên biên giới, đa dạng sinh học bậc nhất không còn là sự hoang sơ, hẻo lánh, mê hoặc và đầy sức sống như quá khứ ghi nhận, mà là một sự tĩnh lặng và chết chóc dưới sự trỗi dậy của khoa học và tàn phá của con người.

Du lịch, rác du lịch, đô thị hóa, thủy điện, các con đập, tuyến đường sắt… đã bóp nghẹt hệ sinh thái, hệ thống nông nghiệp, làm suy giảm các quần thể cá… của con sông trù phú này, gây ra những mối đe dọa đối với cư dân các địa phương lân cận.

Những vẻ đẹp văn hóa hay đời sống tâm linh cổ xưa bị hủy hoại trước các làn sóng du lịch hiện đại… là sự trả giá không thể tránh khỏi. Mekong - một hệ sinh thái mà “sinh kế của hàng triệu con người phụ thuộc vào nó”, đang bị tàn phá.

Qua Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ, Brian Eyler muốn góp phần “vạch trần những rủi ro đối với phương thức phát triển kinh tế hiện nay và thảo luận đường hướng nhằm cải thiện tình hình và bảo vệ hệ sinh thái cốt lõi của lưu vực sông này".

Một cuốn sách có kết thúc mở, đầy ắp thông tin, giàu tính thực địa cùng những kiến giải sâu sắc của một người thấu hiểu đối tượng nghiên cứu, từ lịch sử - địa lý nhân văn cho đến văn hóa, môi sinh.

Thư Hương (Zingnews.vn)

BÌNH LUẬN

Tin cùng chuyên mục

TAGS

xuat ban nganh xuat ban en nobel 2018 nobel van chuong giai man booker bao chi gioi thieu sach tran le son y yeu thuong la tu do heinrich boll tieu thuyet tin tức binh luan giải trí Sài Gòn sách chinh tri Donald Trump khuyến mãi Nguyễn Gia Trí man booker 2018 nguyen ngoc tu giáo dục Cảm nhận hai tam hon trong dem Anthony Bourdain Kitchen Condidential Kim Ân Thuận Flannery O'connor Nghe thuat hoa binh Ueshiba Morihei Aikido Nguyen Ngoc Tu Co dinh mot dam may Quốc Bảo Những lời bình yên Nhạc sĩ Quốc Bảo ca từ thơ Du Tử Lê Để thương yêu vừa trong tầm với Lê An Nhiên Tản văn Sách thư gửi mina thuận bình luận nhạc sĩ Quốc Bảo Tâm Tin tức Báo chí Sống chậm cùng con Carl Honoré Tuổi thơ tìm thấy Không việc gì phải vội Thích Nhất Hạnh Giải sách hay 2019 Sách thiếu nhi Con gà đẻ trứng vàng Mỗi hơi thở một nụ cười Ocean Vuong MacArthur Trời đêm những vết thương xuyên thấu Giải Thiên tài Những con đường tơ lụa The silk roads Peter Frankopan Tuần sách Văn Lang sự kiện Phanbook_TuansachVanLang Lam Phương Trăm nhớ ngàn thương Tủ sách Tân nhạc Review event Thành phố buồn Sách hay 2019 Đà Lạt bên dưới sương mù Khó mà tìm được một người tốt sale ValentinesDay Khúc thụy du Chúng ta những con đường Giữ đời cho nhau Yêu thương là tự do Tụng ca tình yêu Hai tâm hồn trong đêm Tình yêu Tùy bút Về Huế Trần Kiêm Đoàn Huế SALE KHUYẾN MÃI QUỐC TẾ PHỤ NỮ TÁM THÁNG BA 8/3 GIẢM GIÁ PHANBOOK THÁNG 3 WOMENSDAY SÁCH SALE MỌT SÁCH SĂN SALE PHANBOOKSALE Edward Snowden Đại dịch COVID-19 Coronavirus CARL HONORÉ ĐẠI DỊCH CORONAVIRUS GIẢI PHÁP TỪ TỐN PhanbookSale TẾT ĐỌC SÁCH - VƯỢT THỬ THÁCH 1/6 SÁCH THIẾU NHI KHI BỐ CÒN THƠ 1 ALEXANDER RASKIN nguyễn vĩnh nguyên Sách mới Khi bố còn thơ an ninh mạng BỊ THEO DÕI công nghệ máy tính Cẩm Giàng Nguyễn Tường Thiết Nguyễn Tường Tam Nguyen Tuong Bach Nhất Linh Cha Tôi Nhất Linh Nhất Linh cha tôi Phanbook event 7/7 GIOITHIEUSACH Maria Strasakova 1968 Koh Kyoung Tae lính Hàn Park Chung Hee Phong Nhất Phong Nhị Quảng Nam thảm sát Điện Bàn André Gide Dụ ngôn đứa con hoang đàng đứa con đi hoang trở về Brian Eyler Mekong Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ Phanbook Đà Lạt Nguyễn Vĩnh Nguyên Thảo Nguyên lên đồi hái sim ĐI TÌM HẠNH PHÚC Frederic Lenoir Nguyễn Ngọc Tuyền Bùi Giáng Tuyển Tập Luận Đề PATRICK MODIANO Kho đựng nỗi đau Hoa của phế tích Con chó mùa xuân PhanBook tuổi trẻ lạc lối Con tim thủy tinh yêu thương đau khổ FREDERIC LENOIR Thích Phước An hiu hắt quê hương bến cỏ hồng Patrick Modiano Con Chó Mùa Xuân Kho Đựng Nỗi Đau Văn học Pháp Tuyển tập luận đề Bùi Giáng bình Kiều Bùi Giáng giảng Lục Vân Tiên truyện Phan Trần Chinh phụ ngâm Hiền Trang Dưới mái hiên đêm những khách lạ Kafka Hemingway Điểm sách Dostoevsky Shakespeare Lev Tolstoi Wu Ming-Yi Chiếc xe đạp mất cắp Man Booker2018 văn học Đài Loan Những tùy bút cuối cùng Nguyễn Ngọc Tư Biên sử nước tiểu thuyết Nguyễn Ngọc Tư Biên Sử Nước ra mắt và ký tặng sách Văn học trẻ Tố Như con chó mùa xuân kho đựng nỗi đau ký ức lịch xuân 2021 Đạt Lai Lạt Ma lịch bàn lịch bloc lịch treo tường Hiện pháp lạc trú Suối nguồn an vui Văn chương của ký ức góp lá mùa xuân hoa của phế tích Corey Pein Thung lũng Silicon WU MING YI nhạc sĩ Lam Phương qua đời Trần Thùy Mai Thương nhớ hoàng lan Trăng nơi đáy giếng Thập Tự Hoa Một chút màu xanh Sông Mekong Đầm Lầy David Biggs Quà tết sách Phạm Công Luận Văn hóa Sài Gòn Tủ sách danh tác Khuyến mãi tủ sách danh tác Tủ sách biên khảo jack weatherford cuộc thập tự chinh thứ nhất