DU TỬ LÊ, CHÚNG TA, NHỮNG CON ĐƯỜNG – PHANBOOK.VN

DU TỬ LÊ, CHÚNG TA, NHỮNG CON ĐƯỜNG

Vào khoảng này năm ngoái, tuyển thơ Khúc thụy du của Du Tử Lê xuất bản trong nước (Phanbook & NXB Hội nhà văn ấn hành), người đọc mê thơ Sài Gòn trước 1975 được hạnh ngộ một giọng điệu, đúng hơn, một cốt cách thi sĩ đã thân quen, tưởng khó gặp lại.

Và sau cuộc hội ngộ không ít hân hoan lẫn ngậm ngùi ấy, thì Chúng ta, những con đường (Phanbook & NXB Đà Nẵng vừa chính thức ấn hành) là câu chuyện mới, vẫn với giọng điệu từ tốn, khắc khoải của một người Sài Gòn ly hương, một hiện thân Sài Gòn gần gũi ở nơi đất khách… 

Ảnh: Tập thơ Chúng ta, những con đường của nhà thơ Du Tử Lê

Như nhan đề tập thơ, “những con đường” gợi lên ngay những biểu trưng của sự chọn lựa. Có lẽ chọn lựa là vấn đề lớn của một thế hệ thị dân Sài Gòn nói riêng, trí thức miền Nam nói chung trước những biến cố, đổ vỡ, thách đố từ lịch sử.

Đã có một khoảng lùi để nhìn về những con đường với một nhãn quan bao dung và nhân bản. Thi ca Du Tử Lê vẫn chọn “con đường” giãi bày những thao thức bằng một thứ ngôn từ day dứt nhưng không buông rời mỹ cảm lãng mạn chủ nghĩa.

Vẫn sự chăm chút cho nhạc tính từng cú pháp, dù ẩn sâu trong thi pháp là dấu chỉ của rạc rời hoài niệm, thổn thức truy vấn.

Biết bao tan rã và mất mát đã xảy ra trên đường bay của bầy thiên di mãi vỗ cánh trong tâm hồn thi sĩ, sau cánh rừng bốc cháy. Chọn đường bay đã khó (vì đường bay, đâu chỉ giản đơn là cần chân trời, như một câu thơ nào đó!), mà sẽ còn là chọn lựa lẽ sống ở cuối cuộc viễn hành định mệnh.

bỗng chai sượng thấy hình ai ở đó
lược, gương xưa thức dậy mối nghi ngờ
ta mất tích giữa đường ngôi thứ nhất
rẽ bên nào cũng chỉ lấp chôn nhau
(Bài nắng, mưa kế tiếp,)

Sự đồng vọng của ký ức nơi chân trời, những phương hướng mờ tỏ chập chờn, có khi xao xác như phủ lên cả một hiện thực khắc khoải của phận lưu đày:

ngọn gió từ hướng đông
thổi tấm lòng bất trắc /.
ngọn gió từ hướng bắc
thổi buồn về tây nam /.
trái tim ta như rừng!
chẳng gió nào thổi nữa.
(Phương hướng)

Thế rồi thế giới tàn nghiệt, vẫn bảo tồn những chốn rất mực riêng tư cho thi ca nương náu. Mà đâu chỉ nương náu. Thi ca còn trổ ra những bóng râm tươi mát, ủi an loài chim thiên di trú ngụ sau những sải cánh tả tơi dặm trường.

Thơ ông như loài thiên di hát về đường bay sinh tử ly hương đã qua, về những cái chết thảng thốt giữa không trung trên hành trình tìm nắng ấm và cả bóng hình lung linh trong niềm tín thác sẽ mang theo về cõi thiên thu… Bài thơ viết cho bè bạn, mỗi câu bảy chữ có tựa Nhìn nhau chợt thấy ra sông, núi, gợi cái không khí ngang tàng sót lại từ khí chất Đường thi, hài hước đó, mà đau đời đó. Cái sự kiêu bạc của người thiếu quê hương nhìn về núi sông đất mẹ xưa, có lẽ cũng vậy.

trong mắt bay nay vàng kỷ niệm
tao đầy gân máu nhớ quê hương
đêm đêm ác mộng còn truy kích
lạnh cẳng tao hầm nhất Biển Đông.
tụi bay muốn sống? – quên cho lẹ
mũ đỏ, đen gì… cũng đã xong
tao cam phận kiếm tô canh cặn
bay rồi cũng thế! – liệu nghe con.
sa trường mất xác. giờ đâu khác?
xương bỏ quê người, cỏ cũng chê.

Độc giả cũng sẽ gặp cái kiểu khinh bạc… rơi nước mắt ấy trong bài Thơ ở những người không tuổi trẻ,

chúng tôi lớn: nứt xương rồng, sa mạc
tìm văn chương làm hố nấp tâm hồn!
chữ với nghĩa có đâu là lối thoát
dăm đường dao, nhát cọ cũng hư, không /.

Quê hương, trong hình hài một thế hệ (và nhiều thế hệ, không chừng!) từng được đan bện bằng những sợi dây giới tuyến. Nhưng quê hương cũng đủ rộng để tiêu hủy những làn ranh ấy bằng cách nuôi dưỡng trong những hồn quen mất mát một thứ tình tự nhân văn; làm nên cuộc quy hồi đớn đau mà lộng lẫy trong tâm tưởng.
Và, ở thi phẩm mới này, lững thững trở về một ông Du Tử Lê quen thuộc, gừng càng già càng cay trong những câu thơ tình. Thơ tình của bây giờ chỉ dành cho một bóng hình gần như phổ quát, là dấu chỉ tri âm mà trời sai xuống đời ông để truyền trao cho hồn thơ ông một mệnh lệnh phảng phất hư vô. Lại là một “con đường” khác, mà ông tín thác, lúc này, tuổi này: 

chiều-tôi ngược dốc đời thơm kỷ niệm.
người hiện ra, thay mẹ bón tôi, vui.
vai thiên sứ, gánh đời ai vụn, nát (?)
tôi trong thơ, thổn thức những đêm, ngời.

Một dấu nối lặng lẽ với hôm qua, Sài Gòn, khi ta gặp lại một người quen cũ, đã lâu, trong câu chuyện mới.

Du Tử Lê, ông vẫn làm thơ, sống thơ.

Nguyễn Tường/Theo: Người Đô Thị số tháng 5/2019

BÌNH LUẬN

Tin cùng chuyên mục

TAGS

xuat ban nganh xuat ban en nobel 2018 nobel van chuong giai man booker bao chi gioi thieu sach tran le son y yeu thuong la tu do heinrich boll tieu thuyet tin tức binh luan giải trí Sài Gòn sách chinh tri Donald Trump khuyến mãi Nguyễn Gia Trí man booker 2018 nguyen ngoc tu giáo dục Cảm nhận hai tam hon trong dem Anthony Bourdain Kitchen Condidential Kim Ân Thuận Flannery O'connor Nghe thuat hoa binh Ueshiba Morihei Aikido Nguyen Ngoc Tu Co dinh mot dam may Quốc Bảo Những lời bình yên Nhạc sĩ Quốc Bảo ca từ thơ Du Tử Lê Để thương yêu vừa trong tầm với Lê An Nhiên Tản văn Sách thư gửi mina thuận bình luận nhạc sĩ Quốc Bảo Tâm Tin tức Báo chí Sống chậm cùng con Carl Honoré Tuổi thơ tìm thấy Không việc gì phải vội Thích Nhất Hạnh Giải sách hay 2019 Sách thiếu nhi Con gà đẻ trứng vàng Mỗi hơi thở một nụ cười Ocean Vuong MacArthur Trời đêm những vết thương xuyên thấu Giải Thiên tài Những con đường tơ lụa The silk roads Peter Frankopan Tuần sách Văn Lang sự kiện Phanbook_TuansachVanLang Lam Phương Trăm nhớ ngàn thương Tủ sách Tân nhạc Review event Thành phố buồn Sách hay 2019 Đà Lạt bên dưới sương mù Khó mà tìm được một người tốt sale ValentinesDay Khúc thụy du Chúng ta những con đường Giữ đời cho nhau Yêu thương là tự do Tụng ca tình yêu Hai tâm hồn trong đêm Tình yêu Tùy bút Về Huế Trần Kiêm Đoàn Huế SALE KHUYẾN MÃI QUỐC TẾ PHỤ NỮ TÁM THÁNG BA 8/3 GIẢM GIÁ PHANBOOK THÁNG 3 WOMENSDAY SÁCH SALE MỌT SÁCH SĂN SALE PHANBOOKSALE Edward Snowden Đại dịch COVID-19 Coronavirus CARL HONORÉ ĐẠI DỊCH CORONAVIRUS GIẢI PHÁP TỪ TỐN PhanbookSale TẾT ĐỌC SÁCH - VƯỢT THỬ THÁCH 1/6 SÁCH THIẾU NHI KHI BỐ CÒN THƠ 1 ALEXANDER RASKIN nguyễn vĩnh nguyên Sách mới Khi bố còn thơ an ninh mạng BỊ THEO DÕI công nghệ máy tính Cẩm Giàng Nguyễn Tường Thiết Nguyễn Tường Tam Nguyen Tuong Bach Nhất Linh Cha Tôi Nhất Linh Nhất Linh cha tôi Phanbook event 7/7 GIOITHIEUSACH Maria Strasakova 1968 Koh Kyoung Tae lính Hàn Park Chung Hee Phong Nhất Phong Nhị Quảng Nam thảm sát Điện Bàn André Gide Dụ ngôn đứa con hoang đàng đứa con đi hoang trở về Brian Eyler Mekong Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ Phanbook Đà Lạt Nguyễn Vĩnh Nguyên Thảo Nguyên lên đồi hái sim ĐI TÌM HẠNH PHÚC Frederic Lenoir Nguyễn Ngọc Tuyền Bùi Giáng Tuyển Tập Luận Đề PATRICK MODIANO Kho đựng nỗi đau Hoa của phế tích Con chó mùa xuân PhanBook tuổi trẻ lạc lối Con tim thủy tinh yêu thương đau khổ FREDERIC LENOIR Thích Phước An hiu hắt quê hương bến cỏ hồng Patrick Modiano Con Chó Mùa Xuân Kho Đựng Nỗi Đau Văn học Pháp Tuyển tập luận đề Bùi Giáng bình Kiều Bùi Giáng giảng Lục Vân Tiên truyện Phan Trần Chinh phụ ngâm Hiền Trang Dưới mái hiên đêm những khách lạ Kafka Hemingway Điểm sách Dostoevsky Shakespeare Lev Tolstoi Wu Ming-Yi Chiếc xe đạp mất cắp Man Booker2018 văn học Đài Loan Những tùy bút cuối cùng Nguyễn Ngọc Tư Biên sử nước tiểu thuyết Nguyễn Ngọc Tư Biên Sử Nước ra mắt và ký tặng sách Văn học trẻ Tố Như con chó mùa xuân kho đựng nỗi đau ký ức lịch xuân 2021 Đạt Lai Lạt Ma lịch bàn lịch bloc lịch treo tường Hiện pháp lạc trú Suối nguồn an vui Văn chương của ký ức góp lá mùa xuân hoa của phế tích Corey Pein Thung lũng Silicon WU MING YI nhạc sĩ Lam Phương qua đời Trần Thùy Mai Thương nhớ hoàng lan Trăng nơi đáy giếng Thập Tự Hoa Một chút màu xanh Sông Mekong Đầm Lầy David Biggs Quà tết sách Phạm Công Luận Văn hóa Sài Gòn Tủ sách danh tác Khuyến mãi tủ sách danh tác Tủ sách biên khảo jack weatherford cuộc thập tự chinh thứ nhất