"Thương nhớ hoàng lan": Một vùng cấm sầu bi – PHANBOOK.VN

"Thương nhớ hoàng lan": Một vùng cấm sầu bi

PNO - Với "Thương nhớ hoàng lan", Trần Thùy Mai đã cất lên tiếng nói của những người phụ nữ vốn vẫn được coi là yếm thế, mong manh - nay động cựa, trở mình và dấn bước tiến về ánh sáng.

Những nhà văn nữ viết về phụ nữ trong văn chương hiện đại Việt Nam không hiếm. Có thể kể ra một loạt cái tên như Lê Minh Khuê, Nguyễn Ngọc Tư, Trần Thị Trường, Nguyễn Thị Minh Huệ, Dạ Ngân… Nhưng Trần Thùy Mai vẫn tạo nên được một “lãnh địa” phụ nữ rất riêng của mình. 

Xuyên suốt tập truyện, bà không chủ tâm tạo ra sự vận động bằng cách đẩy những cốt truyện đến cực đoan; mà nhẹ nhàng chạm vào những chuyện mắt thấy tai nghe, những chuyện ngồi lê đôi mách còn đâu đấy trong cuộc sống hằng ngày; từ đó gợi lên những góc nhìn bị che khuất, để ta thấu cảm hơn những thân phận lênh đênh chìm nổi.

Những thân phận có tiếng nhưng không có hình, có hình nhưng không có tiếng; hay mặt khác, giống như chiếc phong linh trong một truyện ngắn của tập truyện này, người đàn bà đôi khi được tạo ra không phải để thưởng thức âm thanh, mà là để tận hưởng sự tịch mịch.

Thương nhớ hoàng lan do Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam phối hợp Phan Book ấn hành gần đây

Có thể thấy những miền giao chiếu thuộc lãnh địa phụ nữ ấy trong suốt toàn tập truyện này. Trần Thùy Mai khắc họa tất cả nhân vật nữ của bà trong sự đơn nguyên một cách trong trắng, từ những người bất thường như Vy ngơ cho đến những phụ nữ trung tuần, lão tuần chờ đợi tình yêu; từ những nữ sinh không có gì cho đến những người tưởng chừng đã có tất cả.

Những mảnh ghép gặp nhau trong niềm khát khao yêu thương bừng lên; ở những khía cạnh gần như đối lập. Sự trong trắng nơi những nhân vật nữ của Trần Thùy Mai khó để đánh giá theo những tục lệ ngoại vi thông thường; mà cái nguyên bản chất chứa một sự thôi thúc tự do yêu đương là thứ bừng lên rõ nhất, mạnh nhất và hiển hình nhất bản năng đàn bà của những nhân vật này.

Đọc tập truyện của Trần Thùy Mai, vẫn còn đó cái không gian lễ giáo phong kiến giáo điều nhưng đã phảng phất phong vị của đấu tranh, vượt thoát. Là người vợ hy sinh đẩy chồng ra trước ánh sáng danh vọng của Trăng nơi đáy giếng, hay cũng có thể là cô vợ Nhật chuyển hóa tâm can vì Đức Hoàng nhớ cố hương.

Có thể nói ở giao lộ của sự xâm nhập mới - cũ, hiện đại - tàn dư, Trần Thùy Mai cho thấy một sự hòa trộn trong tâm thức những người phụ nữ, giữa hy sinh và sống đúng, giữa giữ vững gia đình và tiếng gào thét riêng. Có những nhân vật nặng suy nghĩ cũ là thế, nhưng cũng có Quỳnh chạy theo bạn gái bởi tiếng gọi nơi trái tim cô hay Trúc - cô con gái nuôi và em trai ruột.

Nhưng hy sinh cũng không đồng nghĩa với đáp đền. Một cách chủ quan mà nói, Trần Thùy Mai ít nhiều có một góc nhìn vô cùng u ám cho những số kiếp đầy tính lênh đênh này. Bao bọc hầu hết những truyện ngắn của bà đều là màu xám tang tóc đau thương, của những kỷ niệm chưa kịp rời đi, những cuộc tình chưa đến đã vội cắt ngang.

Đó có thể là hai bản thể tìm đến nhau trong sự thay đổi, diễn dịch, chuyển dời của Thị trấn hoa quỳ vàng, cũng có thể là người đàn bà mang Thập tự hoa như đương oằn mình hứng chịu sầu bi. Mặt khác, là Ni - người hy sinh bản thân đi bán linh hồn vì người mình yêu, là Tý - người nuôi Dũng ăn học để rồi chua chát nhận ra “có ai buôn nhân nghĩa mà trông có lời hay không?”.

“Đàn ông khởi đầu một cách điên cuồng rồi dịu đi trong hèn nhát, còn đàn bà càng lúc càng giam mình trong kỷ niệm, ngu dại và xót xa”. Đó là lý do vì sao những mặt sáng lấp lánh của những câu chuyện này đều thuộc về phụ nữ. Phụ nữ trong truyện của Trần Thùy Mai luôn giữ vững một tia hy vọng, không chịu khuất phục, luôn luôn đấu tranh. Đó có thể là người đàn bà ào mình vào cái ôm chặt của lão nhà văn nơi phủ vắng người mà chiếc giường không của riêng ai.

Đẹp đẽ hơn, là cái thủy chung, là cái nhân bản, cái toàn vẹn của Chiếc phao cứu sinh; là câu chuyện kể đầy vẻ bụi đời của trái mận chín dành cho mận xanh. Chua chát là thế, sầu đau muôn đời, nhưng trong vùng mây u ám, Trần Thùy Mai ít ra cũng vén ngang đời để rọi một tia nào đó mang bừng sáng về.

Nhưng, để nói bà u buồn, phiến diện, tự thích làm đau trong những truyện ngắn này liệu có đúng? Bởi ở một mặt khác, bản chất tình yêu nằm ở sự thống nhất và đối lập, trở thành quy luật của những đối kháng không thể tách rời. “Trong tình yêu hạnh phúc thật ngọt ngào, mà khổ đau cũng đầy thi vị. Chỉ có sự trống rỗng chán chường của kẻ không yêu mới thật sự là khủng khiếp”.

Những người đàn ông mang đầy phẫn uất trong tập truyện này hầu hết không phải là những người khước từ tình yêu ngay từ đầu sao? Cuối cùng thì tình yêu là thế, hấp dẫn người ta, đẩy con người ta đến một bờ vực không thể không bước, dù biết phía trước chỉ toàn vực sâu, không một bóng người, lởm chởm đá núi.

Với Thương nhớ hoàng lan, bằng ngòi bút thấu hiểu và đầy tinh tế, Trần Thùy Mai dẫn người đọc đến những hành trình chắp vá từ nhiều khoảng thời gian, thuộc nhiều đối tượng với nhiều mặt người. Nhân vật chính được Trần Thùy Mai chấp bút phần nhiều là phụ nữ, nhất là phụ nữ khát khao yêu đương cấm đoán. Họ làm nhiều ngành nghề, từ gái phường vẫy đến họa sĩ danh giá, từ kẻ ngu ngơ đến đàn bà ngũ tuần ôm mộng dở dang.

Sau tất cả những câu chuyện ngắn - dài, Trần Thùy Mai cho thấy những thân phận nhỏ bé, vật lộn, chìm nổi trong cảnh chim lồng cá chậu. Bên cạnh những tác phẩm từng làm nên tên tuổi như Trăng nơi đáy giếng, Thập tự hoa; Thương nhớ hoàng lan là tập truyện đặc sắc, nhưng cũng đồng thời chứa đựng nhiều sự lặp lại về mặt nội dung cùng những suy nghĩ ít nhiều đã cũ trong xã hội này. Thế nhưng, để lần tìm về cảm xúc, để được vỗ về khi những đôi cánh đã quá rã rời, Thương nhớ hoàng lan giống nhúm mùi hương tỏa mát những ngày đã qua. Cho phụ nữ. Cho tình yêu. Và cho chúng ta.

Thuận Phát (Theo Phụ Nữ)

BÌNH LUẬN

Tin cùng chuyên mục

TAGS

nguyen ngoc tu tieu thuyet tin tức thơ Khúc thụy du Tình yêu KHUYẾN MÃI nobel van chuong xuat ban Du Tử Lê bình luận Không việc gì phải vội Giải sách hay 2019 Yêu thương là tự do sự kiện Lam Phương Tủ sách Tân nhạc ValentinesDay Tâm Carl Honoré Đà Lạt Tụng ca tình yêu Huế giáo dục Flannery O'connor Ueshiba Morihei thuận Báo chí Những con đường tơ lụa Giữ đời cho nhau Hai tâm hồn trong đêm chinh tri Những lời bình yên Con gà đẻ trứng vàng MacArthur Trời đêm những vết thương xuyên thấu giải trí sách Kitchen Condidential Để thương yêu vừa trong tầm với Giải Thiên tài Sách hay 2019 Về Huế yeu thuong la tu do nganh xuat ban Donald Trump hai tam hon trong dem Ocean Vuong sale nobel 2018 gioi thieu sach Peter Frankopan QUỐC TẾ PHỤ NỮ bao chi khuyến mãi Anthony Bourdain Nguyen Ngoc Tu Tuổi thơ tìm thấy event Bóng hồng trong tình ca Lam Phương Sách SALE binh luan Nhạc sĩ Quốc Bảo Nghe thuat hoa binh Aikido Tuần sách Văn Lang Cảm ơn người tình Liveshow TÁM THÁNG BA heinrich boll Kim Ân Thuận Co dinh mot dam may Tin tức Sách thiếu nhi Sài Gòn Cảm nhận ca từ Tản văn Khó mà tìm được một người tốt Chúng ta những con đường Tùy bút tran le son y Nguyễn Gia Trí man booker 2018 Lê An Nhiên Sống chậm cùng con Trăm nhớ ngàn thương Thành phố buồn Trần Kiêm Đoàn giai man booker nhạc sĩ Quốc Bảo Thích Nhất Hạnh The silk roads Phanbook_TuansachVanLang Đà Lạt bên dưới sương mù Quốc Bảo thư gửi mina Mỗi hơi thở một nụ cười GIẢM GIÁ THÁNG 3 COVID-19 PhanbookSale MỌT SÁCH SĂN SALE GIẢI PHÁP TỪ TỐN SÁCH SALE en 1/6 Nhất Linh thảm sát Đại dịch CORONAVIRUS TẾT ĐỌC SÁCH - VƯỢT THỬ THÁCH an ninh mạng Nguyễn Tường Tam Park Chung Hee lính Hàn Quảng Nam công nghệ máy tính 1 BỊ THEO DÕI PHANBOOK Khi bố còn thơ Maria Strasakova Phong Nhất Phong Nhị André Gide WOMENSDAY KHI BỐ CÒN THƠ Cẩm Giàng Phanbook event Nhất Linh cha tôi Nguyen Tuong Bach Điện Bàn Edward Snowden Coronavirus Nhất Linh Cha Tôi ĐẠI DỊCH ALEXANDER RASKIN 1968 Dụ ngôn SÁCH THIẾU NHI GIOITHIEUSACH 8/3 PHANBOOKSALE nguyễn vĩnh nguyên Nguyễn Tường Thiết Koh Kyoung Tae CARL HONORÉ 7/7 đứa con đi hoang trở về Frederic Lenoir Hoa của phế tích Brian Eyler Nguyễn Vĩnh Nguyên hiu hắt quê hương bến cỏ hồng Patrick Modiano Tuyển tập luận đề Shakespeare Tuyển Tập Luận Đề Văn học trẻ Phanbook Biên sử nước Biên Sử Nước Dostoevsky Những tùy bút cuối cùng Nguyễn Ngọc Tuyền Bùi Giáng Dưới mái hiên đêm những khách lạ FREDERIC LENOIR Bùi Giáng giảng Lục Vân Tiên Điểm sách Chinh phụ ngâm Hiền Trang Nguyễn Ngọc Tư Con Chó Mùa Xuân Con chó mùa xuân Mekong Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ PATRICK MODIANO yêu thương Văn học Pháp Hemingway Kho Đựng Nỗi Đau ĐI TÌM HẠNH PHÚC đứa con hoang đàng Thảo Nguyên Con tim thủy tinh Thích Phước An truyện Phan Trần ra mắt và ký tặng sách lên đồi hái sim Kho đựng nỗi đau tuổi trẻ lạc lối Lev Tolstoi tiểu thuyết Nguyễn Ngọc Tư PhanBook Kafka đau khổ Bùi Giáng bình Kiều