Bí mật thiêu đốt tâm can: Bức chân dung tâm lý đặc sắc

Phải thừa nhận, Zweig rất xứng đáng được vinh danh như một nhà phân tích tâm lý bằng-văn-chương tài ba. Không chỉ riêng ở khía cạnh tình cảm, giới tính mà cả ở cá tính riêng của mỗi người.

Với cuốn tiểu thuyết ngắn này, Zweig đã lồng đúng khung hình chính xác nhất về thế giới người hướng nội: chủ nghĩa hoài nghi. Edgar là một ví dụ của kiểu người sống khép mình như vậy, cậu e ngại các mối quan hệ xa lạ, túc trực nỗi lo sợ bị bỏ rơi hoặc không khiến người mình gần gũi thỏa mãn. Khi gặp được Nam Tước, bị sự nhã nhặn cáo già của anh chinh phục, cậu dần mở lòng, trong khi không biết đó chỉ là một âm mưu để tiếp cận mẹ cậu. Sau cùng, sự lừa dối của anh khiến Edgar bị tổn thương, sự bỏ rơi của người mẹ khiến cậu bất an, cảm giác hoài nghi thường trực trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Cậu hoài nghi mọi thứ, Nam Tước, người mẹ, cả bản tính nhút nhát của cậu. Dường như, thế bị động trong vùng an toàn lại không hề an toàn như cậu nghĩ, và cuộc sống hiện thực cũng vậy. Hành động rời bỏ căn phòng thân thuộc và lén lút theo dõi đôi tình nhân kia, chính là sự bứt phá khỏi vùng an toàn, là cách thức để hành động hóa cảm giác hoài nghi bức bối ấp ủ trong lòng.

Nếu Haruki Murakami thường viết về sự giao thoa của các thực tại song song bí ẩn vào thế giới hiện thực, thì với Stefan Zweig, các thế giới song song lại là là những khoảng trời nội tâm riêng biệt trong lòng mỗi người. Tôi đặc biệt thích cái cách mà Zweig kết nối những cá thể riêng lẻ với nhau bằng cách lồng ghép những những tả cảnh rung động của lần đầu gặp gỡ, nó gợi tôi mường tượng cái cảm giác của duyên phận, của những xúc cảm chân thực và tinh tế nhất mà mỗi người sẽ đều trải qua một lần trong đời.

Ông viết về nỗi tương tư tuyệt đẹp, mà khởi phát cũng chỉ từ một ánh mắt si tình, một cái nhìn thoáng qua, chỉ thế thôi là biết yêu, biết nhớ, là phải ngầm vẽ ngay bức họa người thầm thương trong tâm khảm. Những cuộc đời xa lạ, len lách vào đời nhau cũng chỉ từ những điều đơn giản vậy thôi, từ một mảnh nhỏ của kí ức, đến những va chạm trong âm thầm trong câm lặng.

Thế giới trẻ thơ mà Zweig vẽ nên trong tiểu thuyết này cũng đẹp tinh tế như vậy đó, nó như một không gian nhẹ nhàng yên ả giữa vòng vây của thế giới người lớn phức tạp và dễ đảo lộn. Nhưng không có gì là mãi mãi, lũ mục đồng trên cảnh đồi nên thơ đó rồi sẽ nảy sinh tò mò với thứ ở bên ngoài bức tường, rồi cũng lén lút phiêu lưu, lại lao vào cuộc đời trưởng thành khắc nghiệt. Đó là quy luật tạo hóa không thể khước từ. Nhân chi sơ tính bản thiện, câu nói đó có lẽ chỉ hợp cho những đứa trẻ không muốn lớn như Peter Pan thôi, còn lòng thiện ác, đó là một lựa chọn của sau này.

Zweig đã khép lại câu chuyện bằng ánh mắt nhìn xa xăm của Edgar, khiến người đọc không khỏi băn khoăn: ánh mắt đó vẫn là của cậu bé hồn nhiên, hay là ánh mắt thẫn thờ và tuyệt vọng? Cậu có còn là Edgar ngày nào không, hay đã thành phiên bản khác - vỡ vụn và manh nha tính ác trong lòng? Câu trả lời, có chăng, cũng là một bí mật thiêu đốt tâm can khác.

Trưởng thành, là một sự lột xác kì diệu của đời người. Nhưng nếu quá trình đó được đẩy nhanh bằng những hành vi thất đức của người lớn, thì lựa chọn tâm tính hay ác tính của đứa trẻ, sẽ là viễn cảnh rất khó mường tượng ra.

- Chia sẻ từ độc giả Kiên Trần

Ảnh: Miên

#Phanbook #Bí_mật_thiêu_đốt_tâm_can #Stefan_Zweig